Sınav kaygısı ile baş etmenin yolları

0 21

Dert; kişinin bir uyaranla karşılaştığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel çok uyarılmışlık halidir. İmtihan korkusu ise bu çok uyarılmışlık halinin imtihandan evvel, imtihan esnasında ve imtihandan sonra yaşanmasıdır. İmtihan tasasında imtihanın kendisi gerilime yol açmaz, imtihanın kişi tarafından algılanış biçimi korkuya neden olur. Bu nedenledir ki birtakım öğrenciler imtihanlarda çok rahat ve başarılıdır, kimileri ise korkulu ve başarısız olur.

Neden imtihan korkusu yaşanır

Karşılaştıkları olayları felaketleştirme ya da abartma eğiliminde olan çocuk ve ergenlerde, tasa duyulan bir durumun fecî olacağı ve felaketle sonuçlanacağı istikametindeki mantıkdışı bir inanç, ekseriyetle derde eşlik etmektedir. İmtihanın tehlike yaratan bir durum olarak düşünülmesi korkuya neden olur. Zihnin daima imtihan anı ve imtihan sonrası olacaklarla (hayal kırıklığı gibi) meşgul edilmesi ve bu bahiste tasa duyulması, imtihan korkusunun yaşanmasına yol açar. İmtihan derdi çocuğun ders çalışmasını, dikkatini, okul başarını ve günlük ömrünü olumsuz tesirler.

– Mükemmeliyetçi kişilik yapısı

– Yüksek beklenti seviyesi

– Makûs çalışma alışkanlığı

– Vazife ve sorumlulukları erteleme

– Başarısız olma ve değerlendirilme korkusu

– Yorgunluk, uykusuzluk ve yanlış beslenme

– Her durumu felaketmiş üzere algılama

İmtihan korkusunun tahlilinde ebeveynlere teklifler

– Anne ve babanın kendi beklentileri ile çocuğun kapasitesi-sınırları ortasında gerçekçi bir istikrar kurulmalıdır.

– Anne ve babalar çocuğun çalışma isteğini arttırmak niyetiyle “Bu kadar çalışmakla kazanamazsın”, Az bir vakit kaldı, bizi mahcup etme” üzere korkuyu arttırıcı yaklaşımlardan kaçınmalıdır.

– Çocuk imtihan hakkında konuştuğunda çocuk yorumsuz; ancak anlayarak, empati göstererek dinlenmelidir. Böylelikle gerçek hislerini anlanmış olur. Bu konuşmalarda çocuğun başarısıyla ve başarısızlığıyla anne ve baba tarafından kabul edildiği hissettirilmelidir.

– Daima “Çalış, çalışmıyorsun!” demek yerine, “Nasıl gidiyor? Neler yaptın? Birlikte göz gezdirelim ister misin? Bizden istediğin bir şey var mı?” halindeki bir yaklaşım benimsenmelidir. Çok uyarıcı, çok yönlendirici, nasihat edici tavırlar çocuğun dert seviyesini artırır. Yeniden çok – oruyucu kollayıcı tavırlardan kaçınılmalı, çocuğun yaşına uygun girişimselliği desteklenmelidir.

– Olumlu geri bildirimlerin ön planda olduğu bir yaklaşım çok değerlidir.

– Çocuk “Onlar başarılı sen başarısızsın, onlar âlâ sen değilsin” üzere etrafıyla, arkadaşlarıyla ya da kardeşleriyle kıyaslanmamalıdır.

– Çocuk anne ve baba tarafından yaşına ve ferdî özelliklerine nazaran gereğince âlâ tanınmalıdır.

– Hoşlandığı faaliyetleri yapması sağlanmalıdır.

– Çocuğa imtihanın yalnızca bir fırsat olduğu, ömürde öbür fırsatların da olduğu anlatılmalıdır. Huzurlu bir aile ortam sunulmalıdır.

– Anne ve baba tarafından çocuğa vakit ayrılmalıdır.

– Göstermiş olduğu efor takdir edilmelidir.

– “Sonuç ne olursa olsun senin yanındayız” iletisi verilmelidir.

İmtihan tasasının nedeni ve şiddetine nazaran takviye ve tedavi yaklaşımları düzenlenir. Öncelikle çocuk ve gençlerde imtihan korkusunun çocuğun akademik marifetlerini ve günlük hayatını ne kadar etkilediği kıymetlendirilir. Derdin dikkat, uyku, okul başarısı, kendine inanç, imtihan ve akademik performansı ne kadar etkilediği tespit edilir. Tekrar telaşın ruhsal meselelerin bir sonucu olup olmadığı (dikkat sıkıntıları, hareketlilik, dürtüsellik, öğrenme meseleleri gibi) ya da dert nedeniyle ek ruhsal sıkıntılar yaşanıp yaşanmadığı (depresif yakınmalar, takıntılar, uyku ve dikkat sıkıntıları gibi) belirlenir. Telaşın nedenlerine ve ek sıkıntılara yönelik takviye ve tedavi yaklaşımı geliştirilir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.